با نەریتی سەربڕینی جەژنی قوربان بە نموونەیەکی جوانتر بگۆڕین!
سوورکێو زەکی
وێڕای پیرۆزبایی جێژنی قوربان لە هەموو هاوڕێیانی مسوڵمان و مسوڵمانان بەگشتی، نایشارمەوە کە هەمیشە ڕەخنەم لە سەربرینی بەکۆی ئاژەڵان هەبووە لەم ڕۆژەدا. ئەم سەربڕینە دەڵێن لەوە سەرچاوەی گرتووە کە خودا ی مەزن، پێغەمبەر ئیبڕاهیم،ی (د.خ) ڕاسپاردوە کە لەجیاتی قوربانییکردنی کوڕەکەی، بەران یان ئاژەڵێک سەرببڕێ و لەڕێگەی خودا دا بیکات بە قوربانی.
لێکۆڵینەوەیەک لەمەڕ قەیرانی بەڕێوەبەری
Jeanette Fors-Andrée: Visste du att ledare och chefer genom sin okunskap orsakar större delen av företagsvärldens kriser? En undersökning som The Institute for Crisis Management genomförde under 2010 visar att ledare och chefer står för 50 procent av företagskriserna, medan 32 procent orsakas av anställda och 18 procent orsakas av yttre faktorer! Diskussioner om kriskommunikation och krishantering måste därför ske på ledningsnivå för att sedan förankras i hela organisationen. Det är ett ledarskapsproblem och måste med andra ord ges utrymme i ledningsgruppen.
کورتەیەک: یانێتتێ فۆرش ئاندرێ (لێکۆڵەر و پسپۆری بوواری قەیرانی بەڕێوەبەریی" لەدوای لێکۆڵینەوەیەک لەسەر قەیرانی پێوەندیی و بەڕێوەبەریی دەڵێ: ئایا دەتزانی کە بەرپرسان و بەڕێوەبەرەکان بەهۆی نەبوونی توانایی و نازانستییبوون لە ئەرکەکانیاندا دەبنە هۆکاری سەرەکیی قەیرانەکانی شیرکەت و کۆمپانیاکان لە جیهاندا؟ لێکۆڵینەوەیەک لەلایەن ئەنستیتۆی قەیرانی بەڕێوەبەری لە ساڵی ٢٠١٠ لەمبارەیەوە دەریخستوە کە بەرپرسان و بەڕێوەبەران هۆکاری سەرەکیی پەنجا لەسەدی قەیرانەکانی ئەم بووارەن، کەسانی خووارووی بەڕێوەبەرەکان ٣٢ لەسەد و فاکتەرەکانیتریش ١٨ لەسەدی هۆکارەکانی قەیران پێک دێنن....
سەرچاوەی تێکستی سویدیەکە:
http://www.jeanettefors.se/
پێویستیی پێناسەکردنەوەی" دوژمنی زانا و دۆستی نەزان" لە چوارچێوەی مافی مرۆڤەکان دا
دۆستایەتیی و دوژمنایەتیی لەم سەردەمە دا زیاتر لە چوارچێوەی بەرژەوەندیی و هەلوومەرجەکانی تاکەکەسیی و گرووپی دا پێناسە دەکرێن. لەمناوەدا چەند ووتەیەکی وەک " دوژمنی زانا باشترە لە دۆستی نەزان، یان دوژمنی زانا کە خەمی گیانە، باشترە لەو دۆستەی کە نەزانە"، لەناو ئێمەدا زۆر باون. بەڵام بە ڕای من مرۆڤی زانا دەتوانێ جیاوازیی بیر و ڕای لەگەڵ کەسانیتر هەبێت،
گرینگترین فاکتەری دواکەوتوویی کورد!
لە دواکەوتوویی و بێمافیی گەلی کورد دا زۆر فاکتەر کاریگەر بوونە، کە بەڕای من گرینگتریینیان پەراوێز خران و نەخوێندرانەوە لەلایەن نەتەوە زاڵ و پاوانخوازەکان لەلایەک و هەوڵی پەراوێز خستن و یەکتر نەخوێندنەوە و یەکتر سڕینەوەی کورد خۆبەخۆ لەلایەکیتر بووە. واتە لە بێمافیی و پێنەگەیشتنی کورد دا، کورد و ڕووحییەی پاوانخوازیی لایەنە سیاسییەکانی، بەقەدەر دوژمنەکانی تاوانبارن. نموونەی هەرە زەقی ئەو یەکتر نەخوێندنەوە و خۆ ویستییەش، مێژووی ئەو لایەنانەو و پرش و بڵاویی ئێستایان و بێبەرنامەییان بۆ داهاتوویە. دیارە ئەم ڕەوتەش بۆ گەلی لێقەوماوی کورد بەداخەوە گەلێک کارەساتبار بووە و ئێستاش ئەزموونی لێ وەرنەگیراوە. بێگومان ئاکامی ئەوەش ئەوەیە کە ئاسۆی کورد هەر وا بە ناڕوونی و بە لێڵیی بمێنێتەوە.
پێشێلکردنی مافەکانی تاک لە کۆمەڵگەی کوردی دا!
سوورکێو زەکی
پاراستنی باڵانسی کەسایەتیی و بیری سەربەخۆیی و لێک جیاکردنەوەی مافەکانی تاکەکەسیی و بەفەرمی ناسینییان لەلایەن تاکی کۆمەڵگەی ئێمەوە، شتێکی ئاسان نیین. هۆکارەکەشی زیاتر بۆ ئاشنا نەبوونی بەشیکی زۆری تاکی کورد لەگەڵ مافەکانی تاکەکەسیی و ڕێزلێگرتنیان لە هەموو بووارەکانی کۆمەڵایەتی، سیاسی، کولتووری و هتدەوەیە کە زۆر جار ئەو ئاشنا نەبوونە، خراپ لێک حاڵیبوون، لێک تێنەگەیشتن، لەخۆوە تاوانبارکردن و تەنانەت لێک هەڵبەزینەوەش دەنێتەوە.
لێرەدا دەمهەوێ تەنیا ئاماژە بە چەند نموونەیەکی
مەلە نەزانیینی تاک، کارەساتە بۆ هەردووک لایەنی تاک و کۆمەڵگە!
ئەم کورتە بۆچوونەی خۆم لەم پرسیارەوە دەست پێدەکەم کە، بەڕای ئێوە ئەگەر کەسێک مەلە نەزانێ و خۆ بە گۆم یان بەحرێکی قووڵ دا بدا، ئاکامەکەی بۆ تاکەکە و بنەماڵە و دۆستانی ئەوکەسە چی دەبێت؟ بێگومان وەڵامەکەی ئاشکرایە: کارەسات بۆ تاکەکە و بۆ کەسوکارەکەی، واتە خنکانی ئەو کەسە لەلایەک و تێکچوونی باری دەروونی و عاتیفی (زۆر کاتیش باری ئابووریی) ئەو بنەماڵە و دۆستانەی کە پێوەستن یان نزیکن لەو کەسەوە.
پەراوێز خستن و پەراوێز خران، سڕانەوە و یەکتر سڕینەوە!
لە دواکەوتوویی و بێمافیی گەلی کورد دا زۆر فاکتەر کاریگەر بوونە، کە بەڕای من گرینگتریینیان پەراوێز خران و نەخوێندرانەوە لەلایەن نەتەوە زاڵ و پاوانخوازەکان لەلایەک و هەوڵی پەراوێز خستن و یەکتر نەخوێندنەوە و یەکتر سڕینەوەی کورد خۆبەخۆ لەلایەکیتر بووە. واتە لە بێمافیی و پێنەگەیشتنی کورد دا، کورد و ڕووحییەی پاوانخوازیی لایەنە سیاسییەکانی، بەقەدەر دوژمنەکانی تاوانبارن. نموونەی هەرە زەقی ئەو یەکتر نەخوێندنەوە و خۆ ویستییەش، مێژووی ئەو لایەنانەو و پرش و بڵاویی ئێستایان و بێبەرنامەییان بۆ داهاتوویە. دیارە ئەم ڕەوتەش بۆ گەلی لێقەوماوی کورد بەداخەوە گەلێک کارەساتبار بووە و ئێستاش ئەزموونی لێ وەرنەگیراوە. بێگومان ئاکامی ئەوەش ئەوەیە کە ئاسۆی کورد هەر وا بە ناڕوونی و بە لێڵیی بمێنێتەوە
ئینتێگراسیۆن_ گەورەبوون و ژیان لەنێوان دوو کولتووری جیاواز دا! (بەشی دووهەم)
یەکێک لەو فاکتەرانەی کە بە گوێرەی بەشێک لەو لێکۆڵەر و تێئۆریسیێنانەی پێشتر ناوم بردن، کاریگەریی هەیە لەسەر ئیتێگراسیۆنی کۆمەڵایەتی و چۆنییەتی هەڵوێستی کۆچبەرەکان یان بێگانەکان لە وڵاتانی تازەیان، مەسەلە یان دیاردەی ناسنامەی کەسیەتیی (هۆویەتی فەردی یانIdentity) یە کە بەکورتی ئامانج لەو تایبەتمەندییە شەخسییانەیە کە لە ڕەفتار و بیر و بۆچوونەکانی کەسەکاندا ڕەنگ دەداتەوە. گرینگی مەسەلەی هۆوییەت لێردا وەک فاکتەرێکی کاریگەر، زۆرتر نەسلی دووهەمی پەنابەران دەگرێتەوە کە دەکەونە نێوان دوو کولتووری جیاواز و دەیانهەوێت کەسایەتیی ڕاستەقینەی خۆیان لەم نێوانەدا بدۆزنەوە.
ئینتێگراسیۆن_ گەورەبوون و ژیان لەنێوان دوو کولتووری جیاواز دا!( بەشی یەکەم)
بابەتی ئیتێگراسیۆن، باسێکە لەسەر لێکۆڵینەوەیەکی چۆنایەتیانە لە بابەت کاریگەریی ژیانی دوو کولتووریی لەسەر پڕۆسەی ئینتێگراسیۆن(هاوپێوەستبوون، ئاوێتەبوون)ی نەسلی دووهەمی پەنابەران لە تاراوگەدا. لەم باسەدا وێڕای ئاماژەیەک بە چوارچێوەی لێکۆڵینەوەکە، تیشک دەخرێتە سەر ئەو تێئۆریانەی کە پێوەستن بە ئینتێگراسیۆن و گرفت و ئاستەنگەکانی نەسلی دووهەمی پەنابەران لە نێوان هەر یەک لە کولتوور و ئەرزشەکانی بنەماڵەیی و بێگانەدا لەلایەک و فرسەت و هەلەکانی ئەم نەسلە لە تاراوگە لە لایەکیتر. هەروەها دەرک و تێگەیشتنی ئەم بەرەیە لە مەسەلەی ئینتێگراسیۆن و ئاکامەکانی لێکۆڵینەوەکە بەشیکیتری ئەم باسە دەبن
ڕۆڵی زایەند لەسەر پێگەی کار و دەسەڵاتی تاک لە کۆمەڵگەدا!
یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی زانستی سەردەم، بەتایبەتییش زانستە کۆمەڵایەتیی و مرۆڤایەتییەکان، پێناسەکردن، شرۆڤەکردن و هەڵسەنگاندنی ورد و کۆنکرێتی هەموو بووارێکی کولتووریی، کۆمەڵایەتیی و سیاسیی و هەروەها هەموو چەمکێکە کە لەو زانستانەدا بەکار دێن. چەمکی زایەند (Gender) یەکێکە لەو چەمکانەی کە بەهۆی کارتێکەریی جنسیی مرۆڤەکان کە لە ژیانی ڕۆژانەیاندا هەیانبووە و هەیانە، تایبەتمەندیی و بەهایێکی تایبەتیی بۆ لێکۆڵەران هەیە. گرنگیی جنس یان زایەند دەگەڕێتەوە بۆ نەخشێک کە جنس لە سترۆکتور و بیر و هزری کۆمەڵگە و تەنانەت سیستەمی سیاسییشدا، بۆ وێنە لە دابەشکرانی کار و دەسەڵات بۆ تاک واتە بۆ خاوەنی جنس هەیەتی.
کهسایهتیی و فاکتەرە کاریگهرەکانی سهر کهسایهتیی تاکی کورد! (بهشی دووههم )
لهبهشی یهکهمی بابهتهکهدا وێڕای پێناسه و باسی کهسایهتیی وهکو دیاردهیهکی کۆمهڵایهتیی و دهروونی بهگشتیی، ههڵسهنگاندنێکیش لهسهر فاکتهره سهرهکییهکانی کاریگهر لهسهر کهسایهتیی تاک به گشتیی کرا. لهدرێژهی باسهکهدا بهکورتی باسی چهند فاکتهرێکی کاریگهر لهسهر کهسایهتی تاکی کورد، لهوانهش فاکتهرهکانی سیاسهت و دهسهڵات، کۆمهڵ و کولتوور، مێژوو، ئایین و ئایدۆلۆژیا و ههروهها ئاماژهیهکی کورتیش به چهند فاکتهرێکیتر دهکهیین.
کهسایهتیی و فاکتەرە کاریگهرەکانی سهر کهسایهتیی تاکی کورد! (بهشی یهکهم)
کهسایهتیی (personality ) چ وهکو پێکهاتهیهکی دوولایهنهی دهروونی و ڕووالهتیی مرۆڤ و چ وهکو چهمکێکی پێناسهکراوی زانستتهکانی دهروونناسی و کۆمهڵایهتیی، بایهخ و گرینگییهکی تایبهتیی بۆ مرۆڤ ههیه و تایبهتمهندییهکانی کهسایهتیی کهس (Individual) نهخشێکی کاریگهریان ههیه لهسهر ڕادهی سهرکهوتن یان شکستی کهسی خاوهن کهسایهتیی له ژیاندا و ههروهها لهزۆر بووارهوه لهسهر شکست و سهرکهوتنی کۆمهڵگه یان کۆمهڵگهکان بهگوێرهی قورسایی کهسایهتییهکان و ههلومهرج و پێگەیەک کە هەیانە.
داواکارییهک له پسپۆڕان، مامۆستایان، خوێندکاران و ڕۆشنبیرانی کورد!
بهڕێزان!
ههروهک ئاگادارن ڕۆژانه لهسهر تۆڕی ئهنتهرنێت، لهسهرجهم بووارهکانی زانستیی و ڕۆشنبیریی، کێبهرکێیهکی بهردهوام لهنێوان نهتهوهکان لهئارادایه. کاتێک مرۆڤ بۆ ههر زانیارییهک بچێتهسهر زانیارینامه گشتییهکان بۆ وێنه بۆ سهر ویکیپێدیا و ناشناڵ ئینسایکلۆپێدیا یان ههر پێگهیهکی زانستیی گشتیی که هاوکات زانیاریی به چهندین زمانی زیندووی دونیا تێدابێت و لهههمانکاتدا سهرنج بدهینه ههمان زانیاریی به زمانی کوردیی، دهبینیین که کورد لهم بهشهدا چهنده لهدوایهیه و بهداخهوه بۆ ئهم بهشه کارێکی ئهوتۆ نهکراوه.
کهمتهرخهمیی کورد لهئاست نزمیی زمانی منداڵان له تاراوگه!
لهسهرووی ئهوانیش بێبهشییمان له مافی خوێندن و نووسین بهزمانی دایکییمان لهناوخۆی وڵات بێنینه زمان و ئهم زوڵمه بهگوێی خهڵکانیتری جیهانیش بگهیهنیین، بهڵام بهداخهوه بهشێکی زۆر لهو کوردانهی که بێزارن لهوهیکه ئهو مافهو مافهکانیتریشیان له وڵاتی خۆیاندا لێ زهوتکراوه، له دهرهوهی وڵات مناڵهکانیان نهک ههر کوردیی نازانن، تهنانهت ئهوهنده زمانه سهرو گوێ شکاوهی تێکهڵ به فارسی و تورکی و عهرهبییهی که خهڵکی کوردستانیش له ناوهوه فێری بوونه،
کاتێک نهتهوه دهبێته ئامرازێک بۆ حیزبایهتی!
لهناو ههموو نهتهوهیهکدا و بهتایبهتی ئهو نهتهوانهی ژێردهستی داگیرکهرهکانییانن، کۆڕ و کۆمهڵ و ڕێکخراو و حیزب پێکدههێندرێن بۆ ئهوهی وهکوو ئامرازێک هێزهکان لهدهوری خۆ کۆکهنهوه لهپێناو ئامانجی سهرهکی واته ڕزگاریی لهژێرچهپۆکهیی و بێمافی و تهنانهت بۆ بهرهوپێشبردنی نهتهوه له ههموو بووارهکانیدا.
برهودان به سیاسهتی تاکپهرستیی لهناو ئهحزابی کوردیدا
خهڵکی کورد و جوگرافیایهک که تێیدا ههڵکهوتووه و مێژوو و بهسهرهاتێک که تووشی هاتووهو دوژمنانێک که بهدرێژایی ئهم مێژووه لهگهڵییاندا ڕووبهڕوو بووه وایان لێکردووه که زۆر جار به ئهنقهست و زۆر جاریش له ڕووی نهزانییهوه له زۆر بابهتی گرینگدا لاسای دوژمنهکانی دهکاتهوه و ڕێگهچارهی دهرمانی دهردهکانیی له دووپاتهکردنهوهی ههڵهکانی ئهواندا دهبینێ!
نهورۆز و بۆچوونه جیاوازهکان له سهر ئهم جهژنه
سورکێو زهکی
سهرهتا
نهورۆز یان نهڤرۆز به واتای ڕۆژی نهو یان نوێ دێت که به یهکهم ڕۆژی سهری ساڵ دێته ئهژمار و له کوردستان و گهلێک وڵاتی دیکه به جهژنێکی نهتهوهیی ناسراوه و ههڵگری دابو نهریتێکی کۆنی بههاریی تایبهت بهخۆیهتی. خهڵکی کورد به گشتیی یهکهم ڕۆژی مانگی خاکهلێوه و یهکهم ڕۆژی وهرزی بههار به نهورۆز دهناسن و وشهی نهورۆز له مێشکی ههر تاکێک دا بهر له ههموو مانایهک، وهبیرهێنهرهوهی بههار و جهژن و سهوزایی و خۆشییه.
سوورکێو زەکی، لەدایکبووی باشووری کوردستان و خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستانم. لە ڕاستییدا سوورکێو ناوی دووهەممە، بەڵام لە ناو کوردان زیاتر بەم ناوەوە ناسراوم، خۆشم هەر ئەو ناوەم پێ خۆشترە لە ناوی یەکەمم، سولەیمان یان سوولمەن ناوی ناسنامە و ناوی سویدییەکەمە.